خطر فشار خون و راههای مقابله با آن قسمت اول
عوامل مؤثر در افزایش فشار خون عبارتند از:
سن، جنس، اضافهوزن، وراثت، فشارها و هیجانات روحی و حتی وضعیت جسمانی مانند داشتن بیماری کلیه، بالا بودن قند خون، نوع تغذیه و خصوصیات و نحوهی زندگی، عوامل طبیعی تنشزا، کمتحرکی، مصرف قرصهای ضدحاملگی که حاوی هورمون استروژن هستند، دوران یائسگی و حالتهای گُرگرفتگی، مصرف الکل و سیگار، از دست رفتن قابلیت ارتجاعی سرخرگها که بهطور معمول پس از 60سالگی اتفاق میافتد و...
تأثیر استرس یا فشارهای عصبی بر فشار خون :
کمتر فردی وجود دارد که در اثر استرس یا فشار عصبی، بهسرعت فشار خونش بالا نرود. فشار عصبی یا استرس میتواند برای مدت کوتاهی، فشار خون را بالا ببرد که با فعالیت مغز و دستگاه اعصاب، بهطور خودکار کنترل میگردد ولی نمیتواند فشار خون بالای دائمی ایجاد کند در حالیکه با وجود فشارهای عصبی دائمی، امکان بروز فشار خون بالای دائمی نیز امکانپذیر است. بنابراین یکی از مؤثرترین راهها برای کاهش دادن این نوع فشار خون، انجام ورزشهای تمدد اعصاب مانند ریلکس کردن و مدیتیشن و یا تمرکز کردن است.
درمان فشار خون
1- دارودرمانی
استفاده از داروهای مُدِر یا ادرارآور، موجب میگردد تا میزان دفع سدیم و آب از بدن، افزایش یابد و بدینشکل، بهتدریج از میزان فشار خون کاسته میشود.تأثیر داروهای ادرارآور برای پایین آوردن فشار خون، زمانی که شما در وضعیت ایستاده هستید، اندکی بیشتر از وضعیت درازکش و یا خوابیده است.
2- مدیتیشن
مديتيشن، يكي از بهترين روشهاي طب مكمل ميباشد و نشان داده شده كه مزيتهاي بيشماري در تأمين و حفظ سلامتي دارد. اين تکنيک بهخصوص در درمان بيماريهاي قلبي مفيد است. مطالعهاي كه در سال 1988 در مجلهی علمی «طب روانتنی» منتشر شد، نشان داد افرادي كه «تیام» (نوع خاصی از مدیتیشن) ميكنند، بلافاصله بعد از مديتيشن، فشار خونشان پايين ميآيد.مدیتیشینهای روزانه میتواند بیماری فشار خون را بهطور کامل درمان کند زیرا در انجام مدیتیشن، اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک، متعادل گشته و آدرنالین و نورآدرنالین، دو هورمونی که از غدد فوقکلیوی ترشح میشوند، تنظیم گشته و سروتونین، هورمون شادیآور، انرژیزا، رضایتآور، آرامکننده، تسکیندهندهی دردها، ترمیمکنندهی زخمها و بیماریها و بالابرندهی اعتمادبهنفس نیز در خون ترشح میگردد و از آنجایی که عکسالعمل جنگ و گریز با عکسالعمل ریلاکس شدن جایگزین میگردد، درمان خودبهخودی تنظیم فشار خون اتفاق میافتد.شما میتوانید در بخش تلقینات کلامی مدیتیشن، به خود تلقین کنید که فشار من همیشه 8/12 است و بعد از انجام مدیتیشن برای مدتی، خود شاهد تنظیم فشار خون بر روی 8/12 باشید.
3- مغناطیسدرمانی
اگر علت بروز فشار خون بالا، فعالیت بیش از حد غدد فوقکلیوی یعنی ترشح بیش از حد آدرنالین و نورآدرنالین در خون باشد، شما میتوانید از آهنربا برای درمان آن استفاده کنید.در زمان فشار خون بالا، هر دو کف دست خود را باید بالای قطبهای یک آهنربای قوی حدود 5دقیقه در صبح نگه دارید. برای درمان فشار خون پایین نیز از همین شیوه استفاده کنید ولی آهنربا را باید به مدت 15دقیقه استفاده کنید.استفاده از مچبندهای آهنربایی نیز به این امر کمک میکند. استفاده از مچبند دست راست برای درمان فشار خون بالا و بهکارگیری مچبند دست چپ برای درمان فشار خون پایین مفید است. مچبند را باید دستکم یکساعت استفاده کنید.
4- عطردرمانی
مالیدن روغن میخک یا روغن بهارنارنج در پایین سر و درست بالای خط موها
5- رنگ و سنگدرمانی
استفاده از سنگ عقیق قرمز و رنگ قرمز 6- ویتامین و املاحدرمانیاستفاده از ویتامین «ای» و املاح آهن
7- غدهدرمانی و موسیقیدرمانی
درمان غدهی آدرنال (غدهی فوقکلیوی) با کشیدن نت موسیقیایی «سی» بر روی این غده، بهطور ذهنی به مدت 10دقیقه
8- ورزشدرمانی
درحقیقت شواهدی وجود دارد که نشان میدهد با اینکه ورزش در موقع انجام میتواند موجب افزایش فشار خون گردد اما ورزشهای منظم و باقاعده میتوانند باعث یک کاهش ملایم و معتدل در فشار خون گردند. (بهخصوص انجام ورزشهای ریلاکس کردن) پایین آمدن و یا برگشت میزان فشار خون به حد طبیعی، پس از انجام ورزش، خود راهنما و نشانهی خوبی است از مناسببودن وضعیت جسمانی شما.
به یاد داشته باشید که شما میتوانید تنها با انجام مدیتیشنهای روزانه و ورزشهای ریلاکس کردن همراه با کاهش چربی مصرفی، کاهش نمک مصرفی، کاهش یا قطع سیگار و یا الکل، کاهش وزن اضافی، مصرف آب، سبزیجات و میوههای فراوان، مصرف کلسیم، مصرف ماهی زیاد و کپسولهای امگا3 یا روغن ماهی، مصرف گریپفروت، داشتن خواب کافی بهخصوص خواب و استراحت نیمروز، رفتن به مسافرت و تفریح و دوری کردن از استرس و فشارهای روحی و همچنین خودداری از عصبانی شدن با تکنیکهای رفع خشم، از بروز بیماری فشار خون و بسیاری از بیماریهای دیگری که بهدلیل فشار خون حادث میگردند، پیشگیری نموده و یا آن را درمان کنید.
بنابراین اصلاح سبک زندگی برای این کار باید اجرا شود. نقش ورزش در پایین آورنده فشار خون سیستولیک و دیاستولیک نشان دهنده شده است در این مورد ورزش های ایروبیک و ورزش های هوازی بیشترمطالعه شده است نشان دهنده در کاهش فشار خون تاثیر دارند جزئیات مربوط به شدت مطلوب و طول برنامه ورزشی ، هنوز به طور کامل مشخص نشده است ، با این حال ، انجام ورزش با شدت متوسط به مدت حداقل 30 دقیقه در اکثر روزهای هفته تاثیر دارد .
ورزش های هوازی طولانی مدت در کنترل فشار خون بالا موثر می باشند. به عنوان نمونه تحقیقی که در مردان با فشار خون بالا انجام گرفته به این صورت بود که مردانی که سبک زندگی بی تحرکی داشتند به مدت سه سال دربرنامه ورزش های هوازی شامل دو جلسه آموزشی تحت نظارت هفته ، شروع با راه رفتن و پیاده روی آرام و متناوب به در حدود 60 دقیقه شرکت کردند
نتایج به صورت زیر از این افراد به دست امد:
پس از شش ماه شرکت در این فعالیت پیاده روی )کاهش فشاراز 184/107 میلی متر جیوه به170/100 میلی متر جیوه)، اگر چه فشار خون در حال استراحت قابل توجهی کاهش یافته است ؛ و پس از 1.5 سال از آموزش ، کاهش قابل توجه وجود داشته است فشار خون استراحت (از 139/96 تا 133/91کاهش داشت) و بعد از سه سال استراحت فشار خون هنوز هم بیشتر به 130/87 کاهش یافته بود و در حالی که فشار در طول ورزش به 167/92 کاهش یافته بود.
در مجموع ، فشار خون استراحتی (بالاتر از دو اندازه گیری) با 6.5 ٪ و دیاستولیک توسط 9.4 ٪ بیش از مدت مطالعه ، کاهش یافته است. درصد مربوط برای فشار خون در طول ورزش 9.2 ٪ و 14 ٪ بود. به گفته نویسنده ، تاثیر ورزش بیشتراز داروهای می باشد
آنها توجه زیادی به کاهش فشار خون در طی ورزش به عنوان تشویق پیدا کردند
مطالعات دیگر بررسی اثرات ورزش هوازی بر مطالعه دوره های کوتاه تر را فقط در حالت استراحت کاهش خفیف فشار خون متذکر شد
بدون شک کاهش وزن اغلب به عنوان یک مسیر سالم برای کاهش فشار خون توصیه می شود.
ورزش منظم اثر سودمندی در تنظیم فشار خون بالا که به آن درمان با دارو قابل مقایسه است را نشان میدهد مزیت دیگر فعالیت بدنی بدون"عوارض" بودن ان است که بر خطر قلبی و عروقی تاثیری را مانند برخی از داروها ندارد . با ورزش می توان ضرر مصرف داروهای روزانه خود را با خطر ابتلا به عوارض جانبی کم کرد..
تغییر سبک زندگی و ورزش برای جلوگیری و درمان فشار خون بالا مورد نیاز است ،
ورزش درمانی برای پیشگیری، از سنگ بنای اولیه درمان و کنترل فشار خون بالا به شمار می رود ، با توجه به موقعیت جدید ورزش و فشار خون بالا ، امروزه کالج آمریکایی پزشکی ورزشی (ACSM) توصیه کرده است که بزرگسالان مبتلا به فشار خون بالا باید به دنبال انجام حداقل 30 دقیقه فعالیت جسمی با شدت متوسط در اکثر روز های هفته باشند ، اما آنها باید قابل سنجش ، درمان ، و نظارت از نزدیک نیز باشند.
درافراد مسن این کاهش نشان داده شده است ، اما شواهدی در کودکان و نوجوانان مشخص نیست طی تحقیقاتی ACSM نشان داد که افزایش چاقی در دوران کودکی به احتمال زیاد به افزایش تعداد کودکان و نوجوانان به فشار خون بالا منجر شود.
ملاحظات ویژه در ورزش برای فشار خون بالا عبارتند از :
• نوع ، تکرار و طول مدت فعالیت های مهم هستند. افراد مبتلا به فشار خون بالا باید روزانه به مدت 30 دقیقه یا بیشتر در سطح متوسط برای دست آوردن منافع سلامتی ورزش کنند.
• مردم در استفاده از داروها ، مثل بتابلوکها ، در زمانی که در حال ورزش در گرما هستند باید محتاط باشد. این داروها دیورتیک وبه توانایی برای تنظیم دمای بدن لطمه می زنند.
. Antihypertensives ، مانند آلفابلوکرها ، مسدود کننده های کانال کلسیم ، و vasodilators ممکن است باعث کاهش فشار خون بیش از حد به طور ناگهانی بعد از پایان دادن ورزش شوند.
• بزرگسالان چاق و دارای اضافه وزن با فشار خون بالا باید ورزش منظم و کاهش وزن را به طور موثردر کاهش فشار خون با هم ترکیب کنند.
• پزشکان می توانند افراد دارای فشار خون بالا را به انجام فعالیت بدنی تشویق نمایند
• ارزیابی پزشکی و اجازه به افراد فشار خون کنترل نشده و یا شدید دارند قبل از شروع برنامه ورزشی لازم است. بیماران در خطر بالاتر (از قبیل افراد مبتلا به بیماری عروق کرونر یا نارسایی قلبی مزمن) باید از انجام فعالیت های شدید دوری کنند .
ورزش ممکن است باعث جلوگیری یا کاهش اثرات متابولیکی بیماری های قلبی و عروقی از جمله فشار خون شریانی شود.. اثر کاهش فشار توسط ورزش در درصد زیادی از افراد مشاهده می شود ، با توجه به تفاوت های سن ، جنس ، نژاد ، وضعیت سلامت ، سابقه پدر و مادر ، و عوامل ژنتیکی که از عوامل موثر در ایجاد فشار خون بالا می باشند.
سبک زندگی بی تحرک یک عامل خطر عمده برای بیماری قلب و عروق خون می باشد. برای مثال ، افرادی که کمتر فعال جسمی مناسب دارند 30 ٪ -50 ٪ بیشتر در معرض (بروز) فشار خون بالا (پر فشارخونی) نسبت به همسالان فعال تراز خود می باشند.. علاوه بر این ، آزمایشات بالینی نشان داده است که فعالیت بدنی ممکن است در کاهش فشار خون فشار خون بالا و طبیعی (با فشار خون نرمال) افراد ، مستقل از تغییر در وزن عمل نماید.
داروهایی که مؤثر در کاهش فشار خون و محافظت در برابر خطر ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی و کلیوی (کلیوی) موجود می باشند. با این حال ، به دلیل عوارض جانبی و هزینه داروها ، بسیاری از افراد ترجیح می دهید به انجام تغییرات در شیوه زندگی برای بهبود فشار خون به عنوان خط اول درمان کمک بگیرند.. در مطالعات بالینی متعدد ، به خوبی ثبت شده است که ورزش های هوازی درمان مناسب حتی می تواند در پیشگیری از فشار خون بالا. نقش داشته باشد(ورزش هوازی شدید و ورزش استقامتی ، مثل آهسته دویدن ، شنا و دوچرخه سواری از مناسبترین ورزش ها در کاهش فشار خون با شما می آیند.
حتی بدون تغییر در وزن بدن ، افرادی که در ورزش های هوازی به طور منظم شرکت دارند کاهش فشار خون مشاهده می شود. کاهش فشار خون در تعداد و یا شدت ورزش هوازی و یا در نوع ورزش بستگی داشته باشد. به نظر نمی رسد .به عبارت دیگر ، مطالعات نشان داده است که به نظر می رسد تمام اشکال ورزش باعث کاهش فشار خون می شوند. ورزش ایروبیک به نظر می رسد که اثر بیشتری بر فشار خون در افراد با فشار خون بالا نسبت به افراد بدون فشار خون بالا داشته باشد.
راه (مکانیسم) هایی که ورزش می تواند باعث کاهش فشار خون شود نامشخص است.با وجود این ، مطالعات نشان داده اند که مقاومت به انسولین و سطح انسولین بالای خون ممکن است به فشار خون بالا کمک کند.مقاومت بدن به انسولین ، بدن با ایجاد ایمنی و یا آنتی بادی به انسولین پاسخ می دهد. انسولین هورمون است که تنظیم قند خون را بر عهده دارد علاوه بر این ، مطالعات نشان داده اند که ورزش هوازی باعث کاهش مقاومت به انسولین و سطوح انسولین در بیماران مبتلا به فشار خون بالا می شود. بنابراین ، ممکن است این یکی از توضیح احتمالی اثرات سودمند ورزش منظم بر فشار خون باشد.
در نتیجه ، تغییرات شیوه زندگی می تواند نقش مهمی در درمان و پیشگیری ازفشارخون بالا داشته باشد ، در حال حاضر ، ما می توانیم ورزش منظم را به لیستی از تغییرات شیوه زندگی که شامل تغییرات رژیم غذایی ، کاهش مصرف نمک در افراد ، ترک سیگار ، مصرف الکل محدود ، کنترل وزن ، اعتدال در مصرف کافئین ، کنترل چربی های خون (لیپیدها) ، و مطابق با داروهای تجویز شده در هنگام مورد نیاز اضافه کنید.
فشار خون؛ يا قاتل بىسر و صدا (9)
دكتر منصور اشرفى
عضو كالج بينالمللى جرّاحان
علائم فشار خون
مانند بسيارى از بيمارىهاى ديگر، فشار خون علائمى از خود نشان نمىدهد تا اينكه به تدريج و به آرامى اعضاى گوناگون بدن را آزرده كند و آن اعضا درست كار نكنند.
بسيارى از مردم، سالها با داشتن فشار خون بالا زندگى مىكنند بدون اينكه متوجه هر گونه علائمى باشند. در اين افراد، تنها راه دانستن پرفشار خونى، اندازه گرفتن فشار خون است. تقريبا يك سوم كسانى كه فشار خون دارند از آن ناآگاهند و در نتيجه درمان نمىشوند تا به مرحله خطر برسد.
معمولىترين نشانه پرفشار خونى سردرد است (معمولاً در پشت سر، به ويژه موقعى كه بامداد از خواب بيدار مىشويد) و نيز سرگيجه و يا احساس منگى. سردردها بيشتر سبك هستند و ناديده گرفته مىشوند. وقتى كه فشار خون شديد باشد، ممكن است با علائمى همراه باشد. نشانهها موقعى بيشتر ديده مىشوند كه فشار خون در حدّ بحرانى يعنى 120مىنىموم210ماكزيموم باشد. علائم اين بحران عبارتند از: سردرد، دوبينى، خوندماغ، تندى ضربان قلب، صدا كردن گوشها يا به اصطلاح زنگ زدن آنها، تكانهاى كوچك ماهيچهها، تهوّع، قىّ و گاهى ممكن است آشفتگى روانى نيز وجود داشته باشد.
درمان فشار خون
فشار خون، بيمارى مزمن پيشروندهاى است؛ بنابراين ضرورى است كه بهطور منظّم اندازهگيرى شود. در هربار مراجعه به پزشك، به هر علّتى، بايد فشار خون شما سنجيده شود ولو اينكه تحت درمان فشار خون هم نباشيد. اگر خودتان دستگاه فشار خونسنج داشته باشيد، مىتوانيد فشار خون خود را بسنجيد. همانگونه كه پزشك، فشار خون را اندازهگيرى مىكند، بايد از گوشى طبّى نيز استفاده شود.
اگر فشار خون شما زياد باشد، پزشك دارو مىنويسد و اگر بهطور متوسّط زياد باشد دارو نمىدهد، بلكه توصيههايى براى تغيير در وضع زندگى مىنمايد و در بسيارى از موارد انجام اين سفارشها كافى و كارساز است. اگر فشار خون شما زياد و دارو هم تجويز شده باشد، باز هم تغيير در وضع زندگى بسيار سودمند خواهد بود. مانند ورزش، رژيم غذايى، شامل ميوه و سبزى و غذاى كمنمك. با تغيير در وضع زندگى، شايد مقدار دارو را كم كرد.
منظور از تغيير در وضع زندگى چيست؟
منظور اين است كه با برداشتن گامى چند، از فشار خون جلوگيرى كرد و در صورت وجود پرفشار خونى، ميزان آن را پايين آورد. اينگونه تغيير در زندگى، بهطور خلاصه به شرح زير است:
1. سبزى و ميوه، زياد بخوريد:
رژيم غذايى كه داراى مقدار كافى ميوه و سبزى باشد، مىتواند از فشار خون پيشگيرى نمايد. چون چنين رژيمى داراى مقدارى فيبر (الياف)، پتاسيم، منيزيوم و كلسيم است كه بدن را در برابر فشار خون نگاه مىدارد. اگر دندان كافى براى خوردن سبزى نداريد مىتوانيد سبزى را بكوبيد يا رنده كنيد و بخوريد.
2. غذاهاى پتاسيمدار:
غذاهايى كه داراى پتاسيم زياد هستند، از فشار خون و سكته مغزى جلوگيرى مىكنند. اين غذاها عبارتند از مركبّات به طور كلّى، موز، كشمش ـخواه تازه و خواه خشك كرده-، انجير، سيبزمينى پخته، ماست كمچربى و سپوس (به ويژه سبوس گندم).
3. از نمك بپرهيزيد:
اگر مىخواهيد زندگى خوشآيند و نمكين داشته باشيد نمك غذا را كم كنيد؛ به ويژه اگر فشار خون بالا داريد. نمكدان را از سفره برداريد؛ يعنى سرسفره به غذا نمك نپاشيد. به خيار هم لازم نيست نمك بپاشيد.
در مورد فشار خون طبيعى، در مسأله نمك، ديدگاهها متفاوت است ولى در همه حال هرچه نمك غذا كمتر، بهتر. چه، در اين صورت از افزايش فشار خون شما به مقدار زياد جلوگيرى خواهد شد. برخى از افراد به نمك، بسيار حسّاسند، آنچنانكه با قطع نمك، سود فراوان مىبرند و اگر فشار خون زياد باشد، كم مىشود. مطالعههاى تازه نشان مىدهد كه كاستن نمك غذا، به ويژه براى كسانى كه بيش از 60 سال دارند، بسيار سودمند است.
4. اگر وزن شما زياد است آن را كم كنيد:
هرچه شما سنگينوزنتر باشيد، قلب شما ناچار بايد خون را محكمتر تلمبه بزند (پمپاژ كند) تا خون را به همه اندامها برساند. گاهى كم كردن وزن بدن و رسانيدن آن به حدّ طبيعى، به تنهايى از فشار خون جلوگيرى و حتى آن را درمان مىكند. كم كردن وزن زيادى بدن، اثر نيكو بر فشار خون دارد ولو اينكه وزن بدن به حدّ طبيعى هم نرسد. اين امر به ويژه براى كسانى كه چربى زياد دور كمر و شكم دارند (يعنى به شكل سيب هستند، بالا و پايين لاغر و وسط چاق، مانند خمره) بيش از افراد ديگر كه چربى را در رانها و كپل دارند، در معرض خطرند. ارتباط بين فشار خون و چاقى در جوانان و افراد ميانسال بيشتر نمايان است.
همه چیز درباره ورزش